Woda jako inwestycja i wyzwanie globalne – perspektywy na przyszłość

Woda, nazywana często „błękitnym złotem”, staje się kluczowym zasobem XXI wieku. Rosnący popyt i ograniczone zasoby stwarzają wyzwania oraz nowe możliwości inwestycyjne. Dowiedz się, jak woda wpływa na gospodarkę i rynki finansowe w Polsce i na świecie.

Dlaczego woda staje się cennym aktywem?

Woda słodka stanowi zaledwie 2% całej wody na Ziemi. Tylko około 1% jest łatwo dostępne dla ludzi. Popyt na wodę stale rośnie. Światowe zapotrzebowanie zwiększa się o 1% rocznie. Zużycie wody wzrosło dwukrotnie szybciej niż liczba ludności. Globalne ocieplenie nasila ten problem. Wzrost temperatury zwiększa liczbę susz. Już teraz prawie 400 milionów ludzi żyje na terenach zagrożonych suszą. Obecnie 2,3 miliarda ludzi mieszka w krajach z niedoborem wody. Dwie trzecie światowej populacji będzie mieszkać w regionach dotkniętych brakiem wody. Do 2050 roku aż 4 miliardy ludzi może mieć problem z dostępem do wody. Szacuje się, że pustynnienie będzie narastać. Do 2030 roku przewiduje się 40% globalnego deficytu wody. Do 2040 roku niedobór wody może dotknąć 40% populacji.

„Początkiem wszechrzeczy jest woda” – Tales z Miletu

„Woda odgrywa kluczową rolę w życiu człowieka.”

„Inwestowanie w infrastrukturę wodną oraz technologie związane z zarządzaniem stają się dla dzisiejszego świata istotne.”

Wzrost zapotrzebowania dotyczy wielu sektorów. Rolnictwo odpowiada za 69% globalnego poboru wody. W niektórych krajach ten wskaźnik sięga 95%. Do wyprodukowania kilograma sera potrzeba 3200 litrów wody. Kilogram wołowiny zużywa ponad 15 400 litrów. Produkcja kilograma czekolady wymaga 17 200 litrów. W Polsce energetyka węglowa odpowiada za 65% poboru wody. Energetyka pobiera 10 razy więcej wody niż reszta przemysłu. Podaż wody spada, a popyt rośnie. Prawo popytu i podaży sugeruje wzrost cen.

Inwestowanie w wodę – Sposoby i narzędzia

Na rynkach finansowych woda nie jest bezpośrednim towarem spekulacji. Jej podaż nie zależy od wahań cen. Inwestorzy mogą jednak inwestować pośrednio. Dostępne są akcje spółek, fundusze inwestycyjne i ETF-y. Można też inwestować w kontrakty terminowe na wodę. Warto pamiętać, że inwestowanie w instrumenty finansowe wiąże się z ryzykiem utraty kapitału.

Warto pamiętać, że inwestycje wiążą się z ryzykiem utraty środków.
Instrumenty finansowe nie są depozytem bankowym.

Akcje spółek wodnych

Możesz inwestować w akcje firm działających w sektorze wodnym. Są to spółki z różnych obszarów. Zajmują się infrastrukturą wodną, technologiami uzdatniania czy zarządzaniem zasobami. Przykłady globalnych firm to American Water Works. Jej kapitalizacja wynosi 23 570 mln euro. Inne spółki to Xylem Inc., Veolia Environnement S.A., Geberit AG. Warto wymienić też Pentair (kapitalizacja 12,013 mln euro), Alfa Laval (17,026 mln euro) i Veralto Corp (23,110 mln euro). Te firmy często wchodzą w skład funduszy inwestycyjnych i ETF-ów.

Fundusze inwestycyjne

Na rynku dostępne są fundusze dające ekspozycję na sektor wodny. Pojawiły się one kilka lat temu. W Polsce znajdziesz fundusze takie jak Fidelity Sustainable Water & Waste. Powstał w 2020 roku i zarządza aktywami o wartości około 2 mld dolarów. Inny to Schroder ISF Global Sustainable Food and Water. Uruchomiono go w 2021 roku. Dostępne są też BNP Paribas Aqua i Esaliens Food Agriculture and Water FIZ. W ciągu ostatnich 5 lat uruchomiono 23 fundusze wodne. Łączne aktywa tych funduszy wyniosły 8 mld dolarów. Fundusze Pictet-Water i Robeco Sustainable Water również inwestują w wodę. Ich 5-letnie stopy zwrotu wynoszą odpowiednio 8,76% i 8,99%. 16 sierpnia grupa inwestorów zarządzających prawie 10 bilionami dolarów planuje zwiększyć presję na firmy w zakresie ryzyka wodnego.

ETFy na wodę

Fundusze ETF to gotowe koszyki aktywów. Pozwalają inwestować w branżę jednym zleceniem. ETF-y na wodę inwestują w spółki sektora wodnego. Obejmują dostawców usług i producentów sprzętu. Inwestują też w firmy inżynieryjne. Podstawowe dane ETF odzwierciedlają wyniki indeksu S&P Global Water Index. Indeks obejmuje spółki z rynków rozwiniętych i wschodzących. Spółki wchodzące w skład indeksu spełniają kryteria ESG. Koszt zarządzania ETF-em jest zazwyczaj niski. Opłata za zarządzanie wynosi poniżej 0,4% rocznie. Często nie przekracza 0,1%. Prowizja maklerska za zakup i sprzedaż wynosi 0,29% (minimum 14 zł). Opłata depozytowa od instrumentów zagranicznych to 0,15% rocznie. ETF-y dzielą się na dystrybucyjne i akumulacyjne. Mogą wypłacać dywidendy kwartalnie. Mogą też reinwestować je automatycznie.

Przykłady popularnych ETF-ów na wodę:

• iShares Global Water UCITS ETF (DH2O LN ETF) – notowany od 18 lat na giełdzie w Londynie. Waluta funduszu to USD. Błąd odwzorowania wyniósł 4,25% w okresie roku. ETF wykorzystuje replikację fizyczną. Wskaźnik ryzyka to 4 na 7. Ponad 60% inwestycji jest w USA. Udział Europy to 26,32%. Wielkość aktywów to 2,282 mld USD. Koszt TER wynosi 0,65% rocznie.
• Invesco Water Resources ETF (NASDAQ: PHO) – wzrósł o ponad 24% w tym roku.
• Invesco S&P Global Water Index ETF (CGW) – cena 58,75 USD. Aktywa netto 1,15 mld USD.
• First Trust Water ETF (FIW) – cena 89,27 USD. Aktywa netto 1,23 mld USD.
• L&G Clean Water UCITS ETF – koszt zarządzania 0,49%.
• Amundi MSCI Water ESG Screened UCITS ETF – koszt zarządzania 0,60%.
• Global X Clean Water UCITS ETF – koszt zarządzania 0,50%.
• Xtrackers MSCI Global SDG 6 – koszt zarządzania 0,35%.

Polityka dywidendowa ETF iShares jest typu dystrybucyjnego. Inwestorzy otrzymują dywidendę co pół roku.

Porównanie wybranych ETF-ów na wodę:

Fundusz ETF	Aktywa (mln EUR/USD)	TER (rocznie)	Zwrot 3-letni (%)
iShares Global Water UCITS ETF	2140 (EUR) / 2282 (USD)	0,65%	2,140%
Amundi MSCI Water ESG Screened UCITS ETF	1593 (EUR)	0,60%	1,593%
L&G Clean Water UCITS ETF	452 (EUR)	0,49%	452
Global X Clean Water UCITS ETF	17 (EUR)	0,50%	17
Xtrackers MSCI Global SDG 6	7 (EUR)	0,35%	7

Średnia roczna stopa zwrotu ETF-ów na wodę w ostatnich 10 latach wynosiła około 13%. Inwestując w ETF, możesz budować portfel kilkoma kliknięciami. Możesz korzystać z wyszukiwarki ETF na platformach brokerskich. Na stronie mBanku znajdziesz wyszukiwarkę „znajdź ETF”.

Inwestowanie w instrumenty finansowe wiąże się z ryzykiem utraty części lub całości kapitału.

Nietypowe inwestycje w wodę

Uniwersytet Harvarda również inwestuje w wodę. Ich fundusz zarządza aktywami o wartości 39 mld USD. Od 6 lat Harvard kupuje ziemię w Kalifornii. Skupia się na hrabstwach Santa Barbara i San Luis Obispo. Obecnie posiada działki o wartości 305 mln USD. Ziemia w Kalifornii stanowi aktywo związane z wodą. Pod działkami znajduje się woda. Kalifornia ma coraz więcej susz. To podnosi wartość działek z dostępem do wody. Od 2013 roku fundusz zwiększył ekspozycję na ziemię trzykrotnie. Harvard uruchomił winnice na swoich działkach. Przeciwko inwestycjom protestują rolnicy i ekolodzy. Właściciel winnic Cindy Steinbeck krytykuje wysokie ceny ziemi. W 2014 roku w Kalifornii uchwalono Sustainable Groundwater Management Act. Od 2020 roku władze mogą regulować wydobycie wody. Aktywa naturalne stanowiły 6% portfela Harvard Management Co. w połowie 2017 roku.

Eksperci nie mają złudzeń, że w przyszłości będzie chciał zarobić na tych działkach dzięki płynącej pod nimi wodzie.

Cindy Steinbeck: jeśli będzie tylko prowadzić winnice, to będzie ciężko o zwrot z inwestycji.

Organizacja Water Education Foundation: właściciel działek ma prawo do wydobywania wody, ale musi korzystać z niej z umiarem.

Inwestowanie w wodę może być długoterminowo zyskowne. Wiąże się jednak z ryzykiem regulacyjnym. Zalety inwestowania w naturalne aktywa mogą być ograniczone przepisami.

Gospodarka wodna w Polsce – Wyzwania i działania

Polska mierzy się z wyzwaniami w gospodarce wodnej. Zasoby wodne w Polsce są niewielkie. Na jednego mieszkańca przypada około 1600 m3 wody rocznie. Średnia zasobów w Europie jest trzy razy wyższa. Polska znajduje się na przedostatnim miejscu w Europie pod względem zasobów wodnych. Wiele wskazuje na narastanie problemów z wodą. Przyczyną są zmiany klimatyczne i niewystarczająca infrastruktura. W 2020 roku największym wyzwaniem była wymiana przestarzałej infrastruktury.

Średnie zasoby wodne na mieszkańca (m³/rok)

Rola NFOŚiGW i Wód Polskich

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej działa od 35 lat. Działa na rzecz środowiska i dobrego stanu wód. Ochrona wód i gospodarka wodna są priorytetami. Wskazuje na to Strategia działania NFOŚiGW na lata 2025-2028. W Światowy Dzień Wody (22 marca) NFOŚiGW przypomina o programach. Programy mają otwarte nabory. Łączny budżet tych naborów wynosi ponad 3 mld zł. Wsparcie pochodzi ze środków NFOŚiGW. Wykorzystuje też Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS).

Wody Polskie również odgrywają kluczową rolę. Od powstania zrealizowały inwestycje warte ponad 6 mld zł. Ponad 3,5 mld zł stanowiło wsparcie unijne. Blisko 4 miliardy złotych to wsparcie z UE dla ponad 60 projektów. Projekty realizowane są przez Wody Polskie. Dzięki funduszom unijnym wykonano wiele działań. Obejmowały renaturyzację i budowę polderów. Budowano też śluzy i portale dla użytkowników wód.

Programy finansowania i inwestycje

Polska realizuje Program przeciwdziałania niedoborowi wody. Program obejmuje lata 2022–2027. Ma perspektywę do roku 2030. Celem jest zwiększenie retencji wody w Polsce. Obecnie retencja wynosi 7,5%. Ma wzrosnąć do 15% do 2030 roku. W realizacji jest 727 inwestycji. Obejmują 94 obiekty retencjonujące wodę. Dotyczą też 633 obiektów kształtujących retencję. Planowane działania to zbiorniki i budowle regulacyjne. Obejmują też działania edukacyjne i promocyjne. Zwiększenie retencji ma poprawić warunki ekosystemów wodnych.

Dzięki programowi ma nastąpić wzrost wielkości retencjonowanej wody, a także zwiększenie powierzchni i poprawa warunków dla ekosystemów wodnych i od wód zależnych.

Procent retencji wody w Polsce

Inwestycje realizowane są także w ramach programu FEnIKS. Narodowy Fundusz wybrał 33 projekty w konkursie Woda do spożycia. Budżet zwiększono do 680 mln zł. Dodatkowe 380 mln zł pozyskano na infrastrukturę wodociągową. Dofinansowanie wynosi maksymalnie 70%. Wsparcie jest dla gmin z co najmniej 15 tys. mieszkańców. Inwestycje dotyczą budowy i modernizacji wodociągów. Obejmują ograniczanie strat wody. Dotyczą też odzysku i ponownego użycia wody. Włączają zarządzanie i bezpieczeństwo dostaw. Program ma poprawić jakość usług wodociągowych.

680 mln zł z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko to realne wsparcie dla samorządów w zapewnieniu mieszkańcom odpowiedniej jakości wody pitnej i oczekiwanego poziomu usług wodociągowych.

Inwestycje w gospodarkę wodną wpisują się w jeden z priorytetów strategicznych Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na lata 2025-2028 – powiedział zastępca prezesa zarządu NFOŚiGW Robert Gajda.

Dofinansowane projekty mają ograniczyć awarie. Mają też rozwiązać problemy z ilością wody. Na terenie Polski mieszka blisko 15 mln ludzi na terenach zagrożonych powodzią. Powódź tysiąclecia w 1997 i 2010 roku wyrządziła duże szkody. Województwa Małopolska i Podkarpacie są szczególnie narażone. Regiony Krakowa, Sandomierza i Tarnobrzega są pod szczególną ochroną. W 2020 roku polder Racibórz Dolny przechwycił nadmiar wód. Chronił tereny poniżej, w tym Wrocław. W Kotlinie Kłodzkiej wybudowano cztery poldery. Ich łączna pojemność to ponad 16 mln m3. Na Mazowszu zmodernizowano pompownię Arciechów. Zwiększono bezpieczeństwo 7,5 tys. mieszkańców. Na Żuławach wyremontowano ostrogi Wisły. Zmodernizowano stopień wodny Przegalina. Wybudowano wały i zbiorniki retencyjne. Retencja dolinowa wzrosła o 1,5 mln m3 na Odrze. W 2010 roku powódź dotknęła Małopolskę i Podkarpacie. Inwestycje zwiększyły bezpieczeństwo mieszkańców. Retencja Zalewu Rzeszowskiego wzrosła do 1,2 mln m3. Wyremontowano jaz na rzece Pannie. Zmodernizowano system ochrony Żuław Wiślanych. Odbudowano wały, śluzy i stopnie wodne.

Realizowane są też działania prośrodowiskowe. Wyremontowano i odtworzono siedliska łęgowe. Zbudowano zbiorniki retencyjne. Prace na rzekach obejmowały budowę przepławek i tarlisk. Udrażniano rzeki dla migracji ryb. Unowocześniono system nawigacyjny. Modernizowano urządzenia hydrotechniczne. Dotyczyło to śluz i jazów na kanałach. W sezonie 2021 wyremontowano śluzy na Kanale Gliwickim. Prace objęły Ścinawę, Nową Wieś, Dzierżnie i Łabędy. W ramach rozwoju turystyki wodnej zbudowano infrastrukturę. Dotyczy to Zalewu Sulejowskiego, m.in. mola. W ramach projektów cyfryzacyjnych uruchomiono systemy ISOK i WIR. Poprawiają dostęp do informacji o zagrożeniach. Informują też o warunkach na drogach wodnych. Wody Polskie planują pozyskiwać kolejne fundusze unijne. Mają służyć rozwojowi gospodarki wodnej. Unijny Niebieski Ład planuje wdrażanie innowacyjnych rozwiązań.

Technologie w polskiej gospodarce wodnej

W polskiej gospodarce wodnej stosuje się nowoczesne technologie. Kluczowe są systemy hydrotechniczne. Obejmują śluzy, jazy i stopnie wodne. Ważne są też poldery przeciwpowodziowe. Wykorzystuje się systemy informatyczne. ISOK i WIR to przykłady takich systemów. Służą do monitoringu i zarządzania. Stosuje się jednostki pływające. Lodołamacze to jeden z przykładów. Rozwija się infrastruktura rekreacyjna i turystyczna. Wdrażane są technologie ekologiczne i naturalne. Przywraca się naturalny stan cieków wodnych. Renaturyzacja jest ważnym elementem. Wdraża się rozwiązania oparte na przyrodzie. Buduje się systemy zielono-niebieskiej infrastruktury. Zarządza się wodami opadowymi. Rozwija się inteligentne systemy zarządzania sieciami. Dotyczy to sieci wodociągowo-kanalizacyjnych. Wykorzystuje się potencjał energetyczny ścieków. Stosuje się urządzenia pomiarowe i badawcze. Bezzałogowe statki służą do monitoringu. Monitoruje się wody, glebę, hałas i brzeg morski.

Perspektywy i trendy

Sektor wodny ma przed sobą dynamiczny rozwój. Globalny rynek technologii wodnych osiągnie ponad 100 mld USD. Nastąpi to do 2026 roku. Przewidywany wzrost rynku to 7% rocznie. Globalny rynek technologii i infrastruktury wodnej osiągnie 1 bilion dolarów. Nastąpi to do 2030 roku. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje potrzeby inwestycyjne. Co roku potrzeba 114 miliardów dolarów na infrastrukturę. Rynek technologii odsalania wody rośnie o 9% rocznie. Rynek inteligentnych systemów zarządzania wodą rośnie. Do 2025 roku osiągnie wartość 30 miliardów dolarów. Wzrost rynku membran oczyszczania to 11% rocznie. Adaptacja do zmian klimatu w sektorze wodnym wymaga inwestycji. Do 2030 roku potrzeba 1 tryliona dolarów.

Prognozy wartości rynku wodnego (mld USD)

Trendy inwestycyjne wskazują na rosnące znaczenie ESG. Zrównoważony rozwój staje się kluczowy. Inwestorzy szukają sposobów na inwestowanie w wodę. Presja ekologiczna i ekonomiczna rośnie. Rośnie zainteresowanie ETF-ami na wodę. Coraz więcej funduszy ma charakter ESG. Globalne wyzwania klimatyczne wpływają na inwestycje. Technologie wodne stają się kluczowe. Innowacje w zarządzaniu wodami rosną. Wdraża się rozwiązania oparte na przyrodzie. Zwiększa się inwestycje w zielono-niebieską infrastrukturę. Dąży się do zrównoważonej gospodarki wodnej. Miasta adaptują się do zmian klimatu. Renaturyzacja cieków i mokradeł zyskuje na znaczeniu. Integracja technologii monitoringu postępuje. Automatyzacja w zarządzaniu wodami staje się standardem.

„Zrównoważony rozwój ESG staje się kluczowym czynnikiem w ocenie inwestycji wodnych.”

W Polsce zwiększa się finansowanie infrastruktury. Modernizuje się systemy wodociągowe. Skupia się na zrównoważonym gospodarowaniu wodą. Poprawia się bezpieczeństwo dostaw i jakość wody. Wspiera się rozwój regionalnych projektów. Cyfryzacja i informatyzacja gospodarki wodnej postępuje. Inwestycje proekologiczne i proretencyjne rosną. Wykorzystuje się fundusze unijne. Innowacyjne rozwiązania hydrotechniczne są wdrażane. Polska adaptuje się do zmian klimatu. Zwiększa się odporność na powodzie i suszę.

Często zadawane pytania

Zobacz także:

• Na co Polacy wydają pieniądze? Analiza budżetów domowych i trendów konsumpcyjnych
• Systematyczne oszczędzanie na przyszłość dziecka – jak zacząć i w co inwestować?
• Jak odliczyć koszty dojazdu do pracy od podatku? Pełny przewodnik
• Podatek od środków transportowych w 2015 roku – stawki i zasady
• Podatek PCC przy zakupie samochodu używanego – wszystko, co musisz wiedzieć