Na co Polacy wydają pieniądze? Analiza budżetów domowych i trendów konsumpcyjnych

Sprawdź, jak zmieniają się wydatki polskich gospodarstw domowych. Poznaj najnowsze dane GUS i Eurostatu dotyczące struktury konsumpcji w Polsce. Dowiedz się, na co wydajemy najwięcej i jakie trendy kształtują nasze portfele.

Jak wygląda struktura wydatków Polaków?

Polskie gospodarstwa domowe rozkładają swoje wydatki na wiele kategorii. Analiza budżetów domowych pokazuje główne priorytety. Przeciętne miesięczne wydatki na jedną osobę wyniosły 1636 zł w 2023 roku. Średnie wydatki na członka gospodarstwa sięgnęły 1878 zł miesięcznie w 2024 roku.

Najwięcej pieniędzy Polacy przeznaczają na żywność i napoje bezalkoholowe. Udział tych wydatków przekracza 25% w 2024 roku. W 2023 roku było to 27,2%. To niezmiennie największa pozycja w budżecie. 66% badanych wskazuje żywność jako główną grupę wydatków.

Drugie miejsce zajmują opłaty związane z mieszkaniem i nośnikami energii. Stanowią one 18,8% wydatków w 2024 roku według jednego ze źródeł GUS. Inne dane GUS wskazują na 20,6% budżetu na koszty utrzymania mieszkań. Dane Eurostatu podają 21,2% budżetu domowego na opłaty za mieszkanie w Polsce. 61% badanych wymienia rachunki i utrzymanie mieszkania jako najczęstsze wydatki.

Trzecią najważniejszą kategorią wydatków jest transport. Na tę pozycję Polacy przeznaczają znaczącą część swoich środków. Wydatki na transport wyniosły 184,32 zł miesięcznie według starszych danych GUS. Wydatki na zdrowie stanowią 5,6% budżetu w 2024 roku. Na alkohol i papierosy Polacy wydają 6,1% według Eurostatu. Udział wydatków w dochodzie rozporządzalnym spadł poniżej 60% w 2024 roku według raportu GUS.

Trendy w wydatkach Polaków na przestrzeni lat

Wzorce konsumpcyjne Polaków dynamicznie się zmieniają. Obserwujemy wyraźną poprawę sytuacji materialnej. Od 2013 roku dochody rozporządzalne wzrosły nominalnie o 106,2%. W ciągu ostatnich 10 lat wydatki na osobę zwiększyły się o 55,3%. W 2023 r. poziom przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na osobę wyniósł 2678 zł. Ten dochód był wyższy nominalnie o 13,7%, a realnie o 2,1% od 2022 r. Wydatki były wyższe nominalnie o 9,4%, a realnie o 1,8% od 2022 r.

W 2024 roku przeciętne wynagrodzenie realnie wzrosło o 9,8%. To jeden z największych wzrostów od lat. Ten wzrost dochodów przekłada się na strukturę wydatków. Udział wydatków na żywność w ogólnych wydatkach zmniejszył się do 25,9% w 2024 r. W 2019 r. udział żywności był wyższy. W 2023 r. udział ten wzrósł przez pandemię COVID-19.

Jednocześnie rośnie znaczenie innych kategorii. Udział wydatków na kulturę i rekreację zwiększył się do 7,1% w 2024 r. To najwyższy poziom od 12 lat. Polacy wydają więcej na rozrywkę i wypoczynek. Udział wydatków na transport w 2024 r. wyniósł ponad 11%. To rekord od 2019 r. W 2024 roku udział wydatków na samochody znacząco wzrósł, z 1,2% do 3,4%. Wzrost sprzedaży detalicznej samochodów wyniósł ponad 23%. Udział wydatków na napoje alkoholowe i wyroby tytoniowe spadł do 5,2% w 2024 r. To najniższy poziom w historii danych GUS.

Wpływ inflacji i pandemii na portfele Polaków

Ostatnie lata przyniosły znaczące zmiany gospodarcze. Inflacja silnie wpłynęła na siłę nabywczą pieniądza. 86% Polaków odczuwa skutki inflacji. W październiku inflacja wyniosła 17,9%. Wzrost cen żywności był szczególnie dotkliwy. Ceny żywności gwałtownie wzrosły o 33% w ciągu dwóch lat. CPI wzrósł w tym samym czasie o 27%.

W odpowiedzi na inflację Polacy zmienili swoje nawyki. 62% dorosłych Polaków ograniczyło wydatki. Ograniczenia dotyczyły kultury, mebli i elektroniki. 70% Polaków uważa, że te zmiany utrzymają się do spadku inflacji. 30% respondentów sądzi, że zmiany będą trwałe. Ponad 50% oszczędza na usługach pielęgnacyjnych i odzieży. 33% kupuje produkty z drugiej ręki. 25% zwraca uwagę na pochodzenie produktów.

Pandemia COVID-19 również odcisnęła piętno na wydatkach. W 2020 roku najwięcej wydawaliśmy na remonty. Pandemia sprzyjała inwestycjom w nieruchomości. Nazywano to remontowym boomem. Badanie Santander Consumer Bank z maja 2021 r. potwierdziło tę tendencję. 20% Polaków wydało najwięcej na remont w 2020 roku. Po pandemii wzrosły wydatki na leczenie. Dotyczy to wizyt u specjalistów i droższych leków. Obecnie remont pozostaje największym obciążeniem (22%). Leczenie jest drugim (18%). Koszty leczenia najmocniej obciążają osoby starsze. Dotyczy to szczególnie osób powyżej 60 lat. Wydatki prywatne na zdrowie stanowią 29% ogólnych kosztów medycznych w Polsce. Polacy obawiają się drugiej fali pandemii.