Przeniesienie środków z OFE do ZUS lub IKE BIS – Co musisz wiedzieć?

Likwidacja Otwartych Funduszy Emerytalnych (OFE) zbliża się wielkimi krokami. Stajesz przed ważną decyzją. Musisz zdecydować, co stanie się z Twoimi zgromadzonymi pieniędzmi. Masz dwie główne opcje do wyboru. Możesz przenieść środki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Alternatywą jest przekazanie ich na Indywidualne Konto Emerytalne (IKE BIS). Wybór wpłynie na Twoją przyszłą emeryturę. Warto poznać szczegóły każdej opcji.

Czym było OFE i jak działało?

Otwarte Fundusze Emerytalne stanowiły część polskiego systemu emerytalnego. Były to prywatne instytucje finansowe. Inwestowały one składki uczestników na rynku kapitałowym. System przeszedł istotne zmiany w 2014 roku. Aktywa funduszy pomniejszono wtedy o 51,5%. Umorzono obligacje skarbowe. Od 2014 roku część składki emerytalnej (2,92%) mogła nadal trafiać do OFE. Reszta (16,6%) szła do ZUS. Ponad 15 milionów Polaków oszczędzało w OFE. Zgromadzili tam blisko 150 miliardów złotych. Średnia wartość rachunku wynosiła nieco ponad 10 000 złotych. Osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 roku nie mogły być członkami OFE. Nie miały też subkonta w ZUS.

Mechanizm „suwaka bezpieczeństwa”

W 2015 roku wprowadzono mechanizm „suwaka bezpieczeństwa”. Objął on osoby, którym pozostało mniej niż 10 lat do emerytury. Środki z OFE zaczęły być stopniowo przenoszone do ZUS. Kapitał był przenoszony w formie miesięcznych rat. Ilość rat zależała od czasu do emerytury. Na przykład, oszczędności osoby przechodzącej na emeryturę za 5 lat były przekazywane w 60 ratach. W momencie przejścia na emeryturę w OFE nie miało być już środków. Środki przenoszone były przeznaczane na bieżące wypłaty emerytur w ZUS. W ZUS pojawiały się księgowe zapisy. Podlegały one waloryzacji zgodnie z nominalnym wzrostem PKB z ostatnich pięciu lat. Mechanizm ten miał zmniejszyć ryzyko bessy rynkowej tuż przed emeryturą. Jednak część ekspertów uważa, że obniża bezpieczeństwo systemu. Twierdzą, że przenosi ciężar finansowania emerytur na kolejne pokolenia. Okres 10 lat nie został poparty analizą według Grzegorza Chłopka.

Ostateczny wybór: ZUS czy IKE BIS?

Ostatnia reforma OFE oznacza ich likwidację. Właściciele kont OFE muszą podjąć decyzję. Do wyboru są dwie opcje. Możesz przekazać zgromadzone środki do ZUS. Możesz też przenieść je na specjalne Indywidualne Konto Emerytalne (IKE BIS).

Opcja domyślna to przekazanie środków do IKE BIS. Jeśli nie podejmiesz żadnych działań, pieniądze trafią na IKE BIS automatycznie. Stają się wtedy Twoją prywatną własnością.

Alternatywą jest przekazanie 100% środków do ZUS. Aby to zrobić, musisz złożyć odpowiednią deklarację. Decyzja o korzystaniu z OFE lub ZUS nie jest ostateczna. Można było zmienić wybór w okienku transferowym. Okno transferowe 2024 trwało od 1 kwietnia do 31 lipca. Ostatni dzień transferu pieniędzy z OFE do ZUS to 31 lipca 2024 roku. Okno transferowe ma miejsce co cztery lata. Następna okazja do zmiany decyzji będzie najprawdopodobniej w 2028 roku.

Przeniesienie środków do ZUS

Wybór ZUS wymaga złożenia deklaracji. Deklaracje można było składać od 1 czerwca do 2 sierpnia w ramach okna transferowego. Po terminie środki trafią na IKE BIS automatycznie. Środki przeniesione do ZUS zostaną zapisane na Twoim koncie ubezpieczonego. Aktywa trafią do Funduszu Rezerwy Demograficznej. Środki w ZUS są księgowe i podlegają waloryzacji. Waloryzacja odbywa się zgodnie z zasadami obowiązującymi w ZUS. Przekazanie środków do ZUS nie wiąże się z opłatą przekształceniową. 100% środków trafia do ZUS bez tej opłaty. Środki przeniesione do ZUS będą podlegały opodatkowaniu PIT. Stawki wynoszą obecnie 17% lub 32%. Przeniesienie środków do ZUS jest bezpieczniejsze. Jest mniej narażone na ryzyko inwestycyjne. ZUS zarządza środkami na indywidualnym koncie. Wypłaca potem emeryturę lub rentę.

Aby przenieść środki do ZUS, musisz złożyć oświadczenie. Wzór oświadczenia to Formularz ZUS-US-OFE-03. Wzór znajdziesz na portalu PUE ZUS. Jest też na stronie www.zus.pl i w placówkach ZUS. Możesz przekazać oświadczenie elektronicznie. Możesz też zrobić to osobiście lub pocztą. Nie składasz oświadczenia, jeśli nie chcesz zmieniać poprzedniej decyzji. Nie składasz go też, jeśli osiągniesz wiek emerytalny za 10 lat. W przypadku chęci zmiany decyzji, musisz zawrzeć umowę z OFE. Masz na to 4 miesiące od złożenia oświadczenia.

Przeniesienie środków na IKE BIS

Środki trafią na IKE BIS, jeśli nie złożysz deklaracji o przeniesieniu do ZUS. IKE BIS to nowy typ Indywidualnego Konta Emerytalnego. Środki na IKE BIS stają się Twoją prywatną własnością. Podlegają one inwestowaniu. Przez pierwsze lata będą ulokowane w akcje spółek notowanych na GPW. Środki będą zarządzane przez Specjalistyczne Fundusze Inwestycyjne Otwarte (SFIO). Będą je prowadzić Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych (TFI). Ze środków OFE przy przeniesieniu do IKE BIS zostanie pobrana opłata przekształceniowa. Wynosi ona 15% wartości aktywów OFE. Płatność opłaty może być rozłożona na dwie raty. Wypłaty z „IKE BIS” można dokonać tylko po osiągnięciu wieku emerytalnego. Dla kobiet to 60 lat, dla mężczyzn 65 lat. Kwota wypłacona z IKE BIS będzie wolna od podatku.

ZUS vs. IKE BIS: Porównanie opcji

Decyzja o wyborze między ZUS a IKE BIS ma długoterminowe konsekwencje. Warto przeczytać je z uwagą. Wybór jest nieodwracalny!

Zalety i wady ZUS

• Zalety:
  • Środki w ZUS są gwarantowane przez państwo.
  • Brak bezpośredniego ryzyka rynkowego.
  • Środki są wliczane do składki emerytalnej. Może to zwiększyć wysokość emerytury.
  • 100% środków przekazywanych bez opłaty przekształceniowej.
• Wady:
  • Środki przeniesione do ZUS będą podlegały opodatkowaniu PIT. Stawki to 17% lub 32% przy wypłacie emerytury.
  • Brak realnego inwestowania na rynku kapitałowym.
  • System oparty na transferze międzypokoleniowym.
  • Ograniczone dziedziczenie (tylko wypłata gwarantowana dla uposażonych przez 3 lata po pierwszej wypłacie emerytury).

Zalety i wady IKE BIS

• Zalety:
  • Środki stają się Twoją prywatną własnością.
  • Potencjał zysków z inwestycji na rynku kapitałowym.
  • Możliwość dziedziczenia środków.
  • Kwota wolna od podatku przy wypłacie po osiągnięciu wieku emerytalnego.
• Wady:
  • Ryzyko inwestycyjne związane z rynkiem kapitałowym.
  • Pobierana opłata przekształceniowa w wysokości 15%.
  • Wypłaty możliwe dopiero po osiągnięciu wieku emerytalnego (60/65 lat).

Decyzja powinna uwzględniać Twoją tolerancję ryzyka. Zastanów się nad oczekiwaniami dotyczącymi przyszłych świadczeń. Decyzja o przeniesieniu jest indywidualna. Wymaga konsultacji z ekspertem finansowym.

Dziedziczenie środków z OFE i ZUS

Środki zgromadzone na subkontach w ZUS podlegają dziedziczeniu. Pieniądze osoby, która była członkiem OFE, po jej śmierci mogą trafić do spadkobierców. Średnia kwota na kontach zmarłych członków OFE to około 29 tysięcy złotych. ZUS informuje, że nie ma ograniczeń czasowych na zgłoszenie się po te pieniądze. Procedura odzyskania środków nie jest automatyczna. ZUS nie informuje o zgromadzonych środkach na subkontach zmarłych. To od Ciebie zależy, czy się o nie upomnisz.

Uposażeni mogą być zarówno najbliżsi, jak i osoby niespokrewnione. Muszą być wskazane przez zmarłego. Połowa środków z subkonta trafia do współmałżonka. Reszta przechodzi na beneficjentów lub masę spadkową. W przypadku braku wyznaczonych spadkobierców, środki wchodzą w skład masy spadkowej. Odzyskane środki nie podlegają opodatkowaniu. Formalności można załatwić samodzielnie bez pomocy prawników.

Wnioski o wypłatę środków z subkonta składa się w ZUS. Należy użyć formularza USS – „Wniosek o transfer/wypłatę środków z subkonta osoby ubezpieczonej”. W przypadku posiadania środków zarówno w OFE i na subkoncie, podział rozpoczyna OFE. Fundusz przekazuje zawiadomienie do ZUS. W przypadku OFE (teraz IKE BIS), fundusz ma obowiązek zawiadomić ZUS o podziale środków. ZUS ma trzy miesiące na realizację wypłat. Środki mogą przepaść przez brak wniosku. Nie ma terminu przedawnienia na podział środków po śmierci osoby ubezpieczonej. Jeśli zmarły pobierał emeryturę ponad 3 lata, dziedziczenie środków z OFE nie jest możliwe. Wypłata gwarantowana przysługuje osobom uposażonym po śmierci emeryta. Musiał on mieć subkonto w ZUS. Wypłata następuje w ciągu trzech lat od daty pierwszej wypłaty emerytury.

ZUS w 2022 roku rozpatrzył 97 tysięcy wniosków spadkobierców. Dotyczyły one wypłaty środków z OFE. W 2022 roku ZUS wypłacił 796,5 miliona złotych z tytułu dziedziczenia. W 2021 roku wypłacił 300 milionów złotych. W 2020 roku łącznie 496,5 miliona złotych mniej niż w 2022.

Terminy i procedury

Zrozumienie terminów jest kluczowe. Okno transferowe, kiedy można zmienić decyzję, jest otwarte co cztery lata. W 2024 roku trwało od 1 kwietnia do 31 lipca. Deklaracje o przeniesieniu do ZUS można było składać od 1 czerwca do 2 sierpnia. Po tym terminie środki trafiają na IKE BIS automatycznie.

W przypadku dziedziczenia, procedura wypłaty z ZUS po zawiadomieniu z OFE trwa do 3 miesięcy. Wypłata środków z OFE po śmierci trwa do 14 dni od otrzymania wniosku. Przy wypłacie emerytury lub renty, ZUS przekazuje środki z OFE. Dzieje się to w ciągu 30 dni od złożenia wniosku emerytalnego. Przy rencie w ciągu 14 dni od wniosku. Wniosek o wypłatę pieniędzy z subkonta wymaga złożenia formularza USS.

Wzór oświadczenia o przekazywaniu składek (ZUS-US-OFE-03) jest dostępny online i w placówkach ZUS. Można go złożyć elektronicznie, osobiście lub pocztą. W przypadku chęci zmiany decyzji, należy zawrzeć umowę z OFE. Masz na to 4 miesiące od złożenia oświadczenia w ZUS.

Ważne sugestie i porady

Przed podjęciem decyzji o przeniesieniu środków, przemyśl opcje. Zastanów się, czy przekazać środki do ZUS czy na IKE BIS. Sprawdź wysokość zgromadzonych środków w PTE. Rozważ wpływ podatków PIT na przyszłe wypłaty z ZUS. Zwróć uwagę na różnice w polityce inwestycyjnej. Różnią się też zasady wypłaty środków.

Rozważ konsultację z doradcą finansowym. Może pomóc w analizie Twojej sytuacji. Monitoruj bieżące zmiany prawne i legislacyjne. Zadbaj o poprawność danych osobowych w systemie ZUS. Jeśli masz prawo do dziedziczenia środków po bliskim, działaj szybko. Złożenie wniosku w odpowiednim terminie jest ważne. Wypełnij formularz USS w ZUS. Dołącz wymagane dokumenty. Działaj samodzielnie – procedura jest bezpłatna. Warto działać szybko. ZUS nie przypomni o dostępnych środkach.

• Przemyśl decyzję o wyborze między ZUS a IKE BIS.
• Sprawdź stan zgromadzonych środków w swoim OFE.
• Rozważ wpływ opodatkowania na przyszłe świadczenia.
• Zapoznaj się z różnicami w zarządzaniu środkami i zasadach wypłat.
• W przypadku dziedziczenia, przygotuj dokumenty i złóż wniosek w ZUS.
• Skonsultuj się z doradcą finansowym przed podjęciem decyzji.

Zobacz także:

• Czy można wypłacić pieniądze z OFE? Zasady i możliwości
• Podatek od emerytury w 2023 roku – stawki, zasady i obliczenia
• Opodatkowanie emerytur w Polsce: Co musisz wiedzieć o podatkach i ulgach dla seniorów
• Dziedziczenie środków z OFE i subkonta ZUS po śmierci bliskiej osoby
• Dziedziczenie środków z OFE i ZUS po śmierci bliskiej osoby